Visietekst taalbeleid Wico

Campus TIO

Wat verstaan we onder “taalbeleid”?

‘Taalbeleid is een beleid inzake het taalgebruik bij de communicatie en de instructie op school.’ (www.ond.vlaanderen.be/talenbeleid/begrippen)

 ‘Een taalbeleid voeren impliceert een structurele en strategische poging van een heel schoolteam om de onderwijspraktijk aan te passen aan de (taal)leerbehoeften van de leerlingen met het oog op het verbeteren van de onderwijsresultaten van deze leerlingen.’ (naar Teunissen, 1997)

Structureel wil zeggen dat het voeren van een taalbeleid meer is dan een eenmalig initiatief. Het leidt tot een blijvende verandering in het taalgedrag van de leerkrachten en de leerlingen.

Strategisch betekent dat alle partners uit het schoolteam samen op een planmatige manier aan dit taalbeleid werken en hierin ondersteund worden.

Onderwijsresultaten verbeteren houdt in dat je leerlingen aanzet om taalvaardiger te worden, om zich vlot en correct uit te drukken en tot een betere communicatie te komen.

Binnen het talenbeleid onderscheid je twee grote componenten: taalbeleid en taalvakkenbeleid. Deze tekst behandelt taalbeleid en niet het taalvakkenbeleid (onderwijs in de verschillende talen: Nederlands, de moderne vreemde talen en de klassieke talen).

 

Motivaties voor een taalbeleidsplan

  1. Een taalbeleid helpt leerlingen de doelen van het schoolcurriculum vlotter te bereiken


Hoe proberen we dit te realiseren?
 

1.1    Aandacht hebben voor ‘taal in de klas’


->  Alle leraren hanteren het Algemeen Nederlands als instructienorm.

-> Schoolse taalvaardigheid is niet hetzelfde als dagelijkse taalvaardigheid. De leraar gaat na of zijn (mondeling en schriftelijk) schools taalgebruik afgestemd is op de mogelijkheden van de leerling. Hij is alert voor problemen en werkt aan een grotere taalrijkdom; de zwakken krijgen ondersteuning en de sterken worden uitgedaagd.

Dit kan onder andere door:

 

  • leraren - via nascholing - zicht te laten krijgen op wat instructietaal is;
  • als leraar na te gaan of de leerlingen die instructietaal wel begrijpen;
  • extra oefenmateriaal aan te bieden: ondersteunend en/of aanvullend,
    concreet in het boekje Leren Leren, deel 2 voor het tweede jaar;


->  Pas als de leerling de taal van een vak beheerst, kan hij de inhoud van dit vak met kennis van zaken verwerken.

Dit kan onder andere door:

 

  • het toepassen van lesstrategieën;
  • een uitgebalanceerd bordgebruik/Smartboard;
  • een verklarende lijst met vakjargon op te stellen;
  • aandacht voor de ‘noteervaardigheid’ van de leerling;
  • helder taalgebruik in de klas en bij het opstellen van cursussen; 
  • het visueel ondersteunen van lessen/Smartboard/Multimedia; 
  • actief leren/contractwerk in te voeren;
  • het aanleren van leesstrategieën in alle vakken;


-> door remediëring van individuele leerlingen die achterop blijven (o.a. via GOK-beleid, dyslexie-beleid …).


-> leerlingen bewuster maken van het belang van een correct mondeling en schriftelijk taalgebruik

Dit kan onder andere door:

 

  • meer spreekkansen te geven via actieve werkvormen;
  • een correcte schriftelijke taal te honoreren;

 

1.2     Vakoverschrijdende afspraken maken en samenwerking bevorderen


Leraren implementeren taalbeleid in alle vakken door onderling duidelijke afspraken te maken over formuleringen, organisatie, timing van leerstofonderdelen, opstellen van toetsen en het formuleren van vragen.

Concreet voorbeeld:

 

  • het opstellen van een taalvademecum voor alle taalvakken
  • vakoverschrijdende eindtermen zoals ‘leren leren’ en ‘sociale vaardigheden’ implementeren

 

2    Een taalbeleid draagt bij tot een algemene en culturele vorming van de leerlingen


Enkele voorbeelden:

 

  • film-/toneelprojecten,
  • bibliotheekbezoek met opdrachten,
  • gedichtendag,
  • TIO-nieuws met leerlingenparticipatie,
  • auteurslezing/leesbevordering,
  • deelname voorleesweek

 

3    Een taalbeleid draagt ertoe bij dat de school in haar interne en externe communicatie een voorbeeldfunctie vervult


Voor een goede communicatie zijn correctheid, duidelijkheid, gepastheid en aantrekkelijkheid belangrijke criteria.
 
 

3.1    Bijzondere aandacht hebben voor de gesproken taal


Het Algemeen Nederlands is de voertaal. In een schoolse situatie, in contacten met leerlingen, opvoeders, leraren en directie kan dialect of een tussentaal dus niet.
 

3.2    Bijzondere aandacht hebben voor de geschreven taal


Iedereen streeft naar een vlot en correct taalgebruik in documenten die voor interne en/of externe communicatie bedoeld zijn.

Enkele voorbeelden:

 

  • het ontwikkelen van een eigen huisstijl met aandacht voor lay-out, die ondersteunend is voor personen met een leesprobleem
  • taalcorrecte nota’s, rapporten, berichten, uitnodigingen en aankondigingen voor ouders, stageplaatsen en bedrijven,
  • een dynamische website,
  • een taalcorrecte schoolkrant met een lay-out die taalstoornissen ondersteunt,


 

  1. klemtoon op structurerend en ondersteunen lesgeven
  2. aandacht voor alternatieve, motiverende werkvormen: contractwerk, BZL, met aangepaste evaluatie
  3. STICORDI-maatregelen voor leerlingen met een geattesteerde leerstoornis
  4. permanente evaluatie in het vreemdetalenonderwijs
  5. zorgbrede klassen voor leerlingen met een leerstoornis/leerachterstand
  6. affichecampagne om de lay-out van alle documenten op school toegankelijker te maken voor mensen met een leesstoornis
  7. invoeren van spellingswerkboeken om een algemene remediëring van spelling te verwezenlijken
  8. bij aanvang van het schooljaar worden screeningstest mbt spelling en leesvaardigheid afgenomen. De resultaten hiervan worden tijdens de kennismakingsklassenraden besproken.
  9. taaltips/taalweetjes verspreiden via Smartschool 
  10. inhaallessen Nederlands organiseren voor zieke leerlingen, anderstaligen en leerlingen met een taalachterstand
  11. cursusmateriaal van dyslectische leerlingen op taalfouten nakijken
  12. extra oefenmateriaal voor het vak Nederlands op Smartschool voorzien
  13. dieper ingaan op schooltaalwoorden in het boekje Leren leren, deel 2 in het tweede jaar


 

TIO maakt deel uit van de WICO scholengemeenschap